A. Phần Mở đầu
Sau Nghị quyết Đại hội Đảng (1986) nền kinh tế nớc ta bớc sang thời kỳ
mới. Xây dựng một nền kinh tế với sự giao lu mở thị trờng thu hút đầu t quốc tế
tạo động lực xây dựng một nền kinh tế năng động, đa dạng nhiều chiều cùng với
sự mở rộng giao lu hợp tác đó nền kinh tế Việt Nam còn đối đầu với nhiều thách
thức đó là xu hớng cạnh tranh theo hai hớng. Cạnh tranh tích cực và cạnh tranh
tiêu cực. Bên cạnh những doanh nghiệp rất nỗ lực để đổi mới công nghệ, tìm tòi,
sáng tạo nên đã tạo ra đợc những sản phẩm tốt đợc ngời tiêu dùng a thích, thì
không ít kẻ vì lợi nhuận trớc mắt bất chấp đạo đức, pháp luật để sản xuất và buôn
bán hàng giả. Ngoài ra hàng giả ở nớc ngoài cũng tràn ngập vào thị trờng Việt
Nam phá hoại sản xuất và lừa dối ngời tiêu dùng. Đó là những bức xúc đấu tranh
chống hàng giả trên các mặt trận kinh tế, hình sự và quản lý Nhà nớc trong kinh
doanh.
1
B. Phần nội dung
I. Hàng giả và tác hại của nó
1. Khái niệm về hàng giả
Theo Nghị định số 140/HĐBT-CP ngày 25/4/1991 có các hình thức sau đợc
coi là hàng giả.
Sản phẩm kể cả hàng hoá nhập khẩu có sản phẩm giả mạo hoặc sản phẩm của
một cơ sở khác sản xuất mà không đợc chủ hàng đồng ý.
Sản phẩm hàng hoá mang nhãn hiệu hàng hoá giống hệt hoặc tơng tự có khả
năng làm cho ngời tiêu dùng nhầm lẫn với nhãn hiệu hàng hoá của cơ sở sản xuất,
buôn bán khác đã đăng ký với cơ quan bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp, cục sáng
chế hoặc đã đợc bảo hộ theo điều ớc quốc tế mà Việt Nam tham gia.
Sản phẩm hàng hoá mang nhãn hiệu không đúng với sản phẩm đã đợc đăng
ký với cơ quan tiêu chuẩn đo lờng chất lợng.
Sản phẩm hàng hoá đã đăng ký hoặc cha đăng ký chất lợng với cơ quan tiêu
chuẩn đo lờng chất lợng có mức chất lợng thấp hơn, mức độ tối thiểu cho phép.
Sản phẩm hàng hoá có giá trị sử dụng không đúng với nguồn gốc bản chất tự
nhiên, tên gọi và công dụng của nó.
2. Các hình thức làm giả
Theo Thông t liên tịch số 10/2000/TTLT/BTM-BTC - BCA - BKHCNMT
ngày 27/4/2000 của Bộ Thơng mại, Bộ Tài chính, Công an, Khoa học Công nghệ
và Môi trờng. (hớng dẫn chỉ thị 31 của Thủ tớng Chính phủ về chống sản xuất và
buôn bán hàng giả), hàng hoá có dấu hiệu sau thì đợc coi là hàng giả.
a. Giả về chất lợng hoặc công dụng
Hàng có giá trị sử dụng không đúng nh bản chất tự nhiên tên gọi và công
dụng của nó.
2
Hàng hoá đợc thêm tạp chất, chất phụ da không đợc sử dụng làm thay đổi
chất lợng, có chứa đợc chất khác với tên dợc chất ghi trên nhãn bao bì, không có
hoặc không đủ hoá chất, chất hữu hiệu không đủ gây nên công dụng, có hoạt chất
hữu hiệu ghi trên bao bì.
Hàng hoá không đủ thành phần nguyên liệu hoặc bị thay đổi bằng những
nguyên liệu, phụ tùng không đảm bảo chất lợng so với tiêu chuẩn chất lợng hàng
hoá đã công bố, gây hậu quả xấu đối với sản xuất, sức khoẻ ngời, động vật, thực
vật hoặc môi trờng, môi sinh.
Hàng hoá thuộc danh mục tiêu chuẩn bắt buộc áp dụng và không thực hiện
gây hậu quả xấu đối với sản xuất, sức khoẻ ngời, động vật, thực vật hoặc môi tr-
ờng, môi sinh.
Hàng hoá cha đợc chứng nhận phù hợp tiêu chuẩn mà sử dụng giấy chứng
nhận hoặc dấu phù hợp tiêu chuẩn (đối với danh mục hàng hoá bắt buộc).
b. Giả về nhãn hiệu hàng hoá, kiểu dáng công nghiệp nguồn gốc, xuất xứ
hàng hoá
Hàng có nhãn hiệu hàng hoá trùng hoặc tơng tự gây nhầm với nhãn hiệu hàng
hoá của ngời khác đang đợc bảo hộ theo các điều ớc quốc tế mà Việt Nam tham
gia mà không đợc phép của chủ nhãn hiệu.
Hàng hoá có dấu hiệu hoặc có bao bì mang dấu hiệu trùng hoặc tơng tự gây
nhầm lẫn với tên thơng mại đợc bảo hộ hoặc với tên gọi xuất xứ hàng hoá đợc bảo
hộ.
Hàng hoá, bộ phận hàng hoá có hình giống bên ngoài trung với kiểu dáng
công nghiệp đang đợc bảo hộ mà không đợc phép của chủ kiểu dáng chấp nhận.
Hàng hoá có cấu hiệu giả mạo về chỉ dẫn nguồn gốc, xuất xứ hàng hoá, dấu
hiệu sai lệch về nguồn gốc, nơi sản xuất, nơi đóng gói, lắp ráp hàng hoá.
c. Giả về nhãn hàng hoá
Hàng hoá có nhãn giống hệt hoặc tơng tự với nhãn hàng hoá của cơ sở khác
đã công bố.
3
Những chỉ tiêu ghi trên nhãn hàng hoá không phù hợp với chất lợng hàng hoá
nhằm lừa dối ngời tiêu dùng.
Nội dung ghi trên nhãn bị cạo, tẩy xoá, sửa đổi ghi không đúng thời hạn sử
dụng để lừa dối khách hàng.
d. Các loại ấn phẩm đã in sử dụng vào việc sản xuất tiêu thụ hàng hoá
Các loại đề can, tên sản phẩm, nhãn hàng hoá bao bì có dấu hiệu vi phạm nh:
trùng hoặc tơng tự gây nhầm lẫn với hàng hoá cùng loại, với nhãn hiệu hàng hoá,
kiểu dáng công nghiệp, tên gọi xuất xứ đợc bảo hộ.
3. Tác hại của hàng giả
Phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần cơ chế thị trờng tạo điều
kiện cho các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế tự chủ trong sản xuất đa
những sản phẩm hàng hoá dịch vụ phong phú đa dạng.
Ngời tiêu dùng đợc quyền lựa chọn và mua sản phẩm an toàn và chất lợng
bên cạnh đó do chạy theo lợi nhuận. Cơ sở sản xuất đã tự đa ra thị trờng những
hàng hoá kém chất lợng hàng "nhái" nhãn mác, hàng giả đánh lừa ngời tiêu dùng
làm thất thu ở các doanh nghiệp làm ăn chân chính, nền kinh tế trì trệ, ảnh hởng
đến sức khoẻ ngời tiêu dùng và môi trờng môi sinh.
* Đối với ng ời tiêu dùng
Làm cho ngời tiêu dùng mất đi niềm tin vào sản phẩm vì họ không tìm thấy
giá trị đích thực mà mình mong muốn và gây thiệt hại về tài sản về sức khoẻ và
tính mạng của ngời tiêu dùng khi mua phải hàng giả, kém chất lợng.
* Đối với doanh nghiệp
Hàng giả gây thiệt hại lớn về mặt tinh thần cũng nh tiền của của doanh
nghiệp. Các doanh nghiệp lớn làm ăn chân chính thì mất hết uy tín đối với khách
hàng. Sản lợng bán ra không nhiều gây thất thu lớn và các doanh nghiệp phải đầu
t một lợng tiền khá lớn vào việc chống hàng giả và việc cải tạo nhãn mác vào việc
cải tạo sản phẩm của mình sao cho hàng giả không thể nhái theo nhãn mác của
Công ty mình.
4
* Đối với Nhà n ớc
Làm thất thu ngân sách Nhà nớc, rối loạn trật tự quản lý kinh tế.
Các cơ quan điều tra phải đối phó với các thủ đoạn tinh vi.
II. Thực trạng sản xuất và buôn bán, làm hàng giả ở Việt
Nam
1. Tình hình sản xuất và buôn bán hàng giả ở Việt Nam
Tình hình hàng giả ở Việt Nam hiện nay đang là một vấn đề bức xúc của toàn
xã hội. Nó diễn biến khá phức tạp và ngày càng tinh vi. Đặc biệt là ở vùng giáp
danh giữa thành thị và nông thôn, vùng sâu, vùng xa nơi có trình độ dân trí còn
thấp, phơng tiện giao thông đi lại còn khó khăn. Các cơ quan chức năng và chính
quyền còn thiếu chặt chẽ trong quản lý kiểm tra. Thống kê của Cục Cảnh sát kinh
tế từ 1997-2001 đã phát hiện 3564 vụ sản xuất và buôn bán hàng giả.
Theo số liệu của quản lý thị trờng thuộc bộ thơng mại đầu năm đến nay trung
bình mỗi tháng các cơ quan chống hàng giả thu giữ hàng trăm hàng giả, khong chỉ
hàng tiêu dùng hàng ngày mà cả các loại vật liệu xây dựng, phân bón, thuốc trừ
sâu cũng bị làm giả. Đặc biệt là năm 2001 cơ quan quản lý thị trờng đã xử lý tới
45% vụ làm hàng giả là thực phẩm, dợc phẩm liên quan đế sức khoẻ, cuộc sống
ngời tiêu dùng. Tính từ 1998 đến nay số vụ làm hàng giả có xu hớng ngày càng
tăng, năm 1998 có khoảng 2000 vụ thì năm 2000 có tới 2936 vụ. Năm 2001 số
làm hàng giả vẫn không giảm, tính chất làm hàng giả ngày càng phức tạp và thủ
đoạn ngày càng tinh vi hơn trớc rất nhiều. Do vậy việc phân biệt chúng vô cùng
khó khăn.
Đáng chú ý là hàng giả theo lĩnh vực nhập khẩu đã xuất hiện tệ nạn đặt hàng
giả theo yêu cầu từ nớc ngoài nhập khẩu vào trong nớc và đặt hàng giả để xuất ra
nớc ngoài có dấu hiệu tăng lên đáng kể. Hàng giả nhãn hiệu, kiểu dáng, xuất xứ
khá phổ biến nh: máy tính CASIO, Đồng hò RADO, LOGIN, nội thất AMERICA
phụ tùng xe máy HONDA trong một số mặt hàng đã lên đến mức báo động.
5
Tuy nạn hàng giả đã tràn ngập trên thị trờng Việt Nam song ngời tiêu dùng
thì vẫn cha có cách gì để nhận biết đâu là hàng thật đâu là hàng giả, nên việc mua
nhầm hàng giả vẫn diễn ra liên tục trên thị trờng ngày càng nhiều.
Theo kết quả khảo sát xã hội học về "thái độ của ngời dân đối với hàng giả
trong lĩnh vực thơng mại" tại thành phố Hạ Long Quảng Ninh (tháng 8/2002) thì
có tới 58% số ngời đợc hỏi từng mua hàng giả. Trong đó số ngời mua phải hàng
giả do không nhận biết đợc là 73%, số biết hàng giả nhng vẫn mua (chủ yếu là
hàng có giá trị không lớn, rẻ tiền) chỉ chiếm 22,2%.
Điều này cho thấy ngời dân không nhận biết đợc hàng giả bán trên thị trờng
chiếm tỷ lện cao (gần 30%) kết quả nghiên cứu còn cho thấy. Nhu cầu đợc hớng
dẫn cách nhận biết hàng giả của ngời dân chiếm tới 83% số ngời đợc hỏi.
Nếu thờng xuyên hớng dẫn cách nhận biết cho ngời dân thì hiệu quả trong
cuộc đấu tranh chống sản xuất và buôn bán hàng giả sẽ cao hơn. Bởi vì khi đó
hàng giả sẽ ít cơ hội đợc tiêu thụ và tồn tại trên thị trờng Việt Nam.
2. Nguyên nhân dẫn đến nạn làm hàng giả trên thị trờng Việt Nam
Hàng giả tồn tại trong mọi lĩnh vực, thực sự là một tệ nạn xã hội, gây tác hại
to lớn đến lợi ích ngời tiêu dùng song một trong những nguyên nhân chủ yếu là từ
phía sản xuất nhằm thu lợi nhuận cao các cơ sở này đã tìm mọi cách thay thế vật
liệu dởm, rẻ tiền để sản xuất hàng hoá với chi phí thấp nhất mà vẫn bán đợc giá
cao, thu lợi nhuận nhiều. Nguyên nhân thứ hai là do ngời tiêu dùng không nhận
biết đợc hàng giả. Việc quản lý nhãn mác của các cơ sở sản xuất chính hiệu, sản
phẩm dịch vụ có uy tín còn lỏng lẻo cơ chế quản lý Nhà nớc cha đồng bộ, một số
luật liên quan đến sản xuất, bảo vệ quyền sở hữu công nghiệp và lợi ích ngời tiêu
dùng đợc đề ra quá chậm và thiếu sự kiểm soát chặt chẽ.
Nguyên nhân thứ ba là một số bộ phận ngời tiêu dùng có tâm lý dễ chấp nhận
với hàng hoá theo quan niệm "tiền nào của ấy" khi hàng oá rẻ, phù hợp với thu
nhập thì họ mua về để dùng.
6
Nguyên nhân thứ t là chúng ta cha làm tố công tác tuyên chuyền và cung cấp
những kiến thức cơ bản cho ngời tiêu dùng về chất lợng hàng hoá. Tình hình sản
xuất và buôn bán hàng giả để nhận biết, tham gia đấu tranh phòng ngừa.
nguyên nhân thứ năm: là tình trạng thất nghiệp thiếu công ăn việc làm, 1 số
bộ phận ngời sản xuất ít vốn không có kỹ thuật đã phản ứng tiêu cực, sản xuất
hàng giả, hàng nhái nhãn mác hàng hoá của các cơ sở khác để nhằm duy trì sự tồn
tại của họ.
Nguyên nhân thứ sáu việc phối hợp đấu tranh giữa các ngành, lực lợng chức
năng cha đồng bộ, cha có sự thống nhất cao, công tác giám định cha đáp ứng nhu
cầu đấu tranh chống sản xuất và buôn bán hàng giả không có hoặc rất ít hạn chế
kết quả của chúng.
III. Một số biện pháp khắc phục
Để khắc phục vấn đề này không chỉ là các cấp các ngành mà còn đối với toàn
thể nhân dân nhất là các doanh nghiệp và ngời tiêu dùng.
1. Đối với các cấp, các ngành
Chính quyền và các cấp ban ngành chức năng các cấp cần có chính sách mở
rộng sản xuất, tạo việc làm ổn định cho ngời lao động phải thực sự quan tâm tạo
điều kiện phát huy sản xuất, từng bớc nâng cao mức thu nhập, cải thiện đáng kể
đời sống cho cán bộ công nhân viên và nhân dân về vật chất, đồng thời tích cực
vận động mọi ngời dân tự nguyện, tích cực tố cáo, tố giác tội phạm, không tham
gia vào buôn bán sản xuất hàng giả, hàng kém chất lợng.
Công tác đấu tranh phòng chống sản xuất và buôn bán hàng giả phải kịp thời,
có tác dụng giáo dục răn đe phòng ngừa tội phạm.
Trng bày, triển lãm hàng thật, hàng giả ở từng địa phơng. Đa chúng ra để
giúp mọi ngời mọi tầng lớp xã hội ý thức đợc tác hại ghê ghớm của hàng giả, giúp
họ có thêm thông tin cần thiết, phân biệt đợc đâu là hàng thật, đâu là hàng giả.
Qua đó tập hợp đợc cộng đồng dân c cùng các cơ quan chức năng tham gia bài trừ
hàng giả, hàng kém chất lợng. Qua việc triển lãm giúp cho ngời tiêu dùng có thêm
7
ý thức thông tin để phân biệt đợc hàng giả, hàng thật hiểu đợc tác hại ghê ghớm
của nó, để không bao giờ mua nhầm hàng. Đồng thời tích cực tố giác với các cơ
quan chức năng những cơ sở, ổ nhóm sản xuất, tàng trữ kinh doanh hàng giả.
Đồng thời cũng giúp cho các doanh nghiệp hiểu rõ ràng, muốn sản xuất và kinh
doanh tốt cần phải tuân theo quy định của pháp luật. Cụ thể là tuân theo tám nội
dung bắt buộc ghi trên nhãn hàng hoá, theo quyết định 178/1999 QĐ-TTG ngày
30/8/1990 của Thủ tớng Chính phủ về quy chế ghi nhãn hàng hoá lu thông trong
nớc và xuất khẩu tạo điều kiện cho các cơ quan chức năng ngời tiêu dùng biết rõ
tên cơ sở sản xuất, địa chỉ, điện thoại để có thể đối chiếu hoặc khiếu nại khi xảy ra
sự cố về chất lợng hàng hoá và đây cũng là dịp để các nhà doanh nghiệp nghiên
cứu thị trờng dành lại thị phần đã mất do nạn hàng giả, hàng kém chất lợng.
Rà soát lại các văn bản pháp quy, xem cái nào phù hợp để sửa đổi, bổ sung
cần cụ thể hoá các chế tài và làm rõ mức nào thì khởi tố hình sự, mức nào thì xử lý
hành chính, nâng cao một số khung hình phạt về hành vi lu thông tàng trữ và buôn
bán hàng giả.
Đồng thời phải thờng xuyên kiểm tra, thanh tr định kỳ sau cấp phép, quản lý
chặt chẽ các cơ sở kinh doanh trên địa bàn, kịp thời phát hiện kiên quyết xử lý, đối
với các tổ chức cá nhân vi phạm. Và một điều rất quan trọng là đầu t thoả đáng
cho công ty trong công tác chống hàng giả. Ngoài quỹ chống hàng giả Nhà nớc
nên tài trợ kinh phí từ ngân sách tạo điều kiện cho các lực lợng chức năng thực thi
công vụ thuân lợi hơn/
2. Đối với doanh nghiệp
Đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh phải chủ động bảo vệ chất lợng mẫu
mã, quản lý bao bì nhãn mác hàng hoá của cơ sở mình, chức năng trong việc tuyên
truyền hàng thật hàng giả để chủ động phát hiện phối hợp với các lực lợng chức
năng trong công tác đấu tranh phòng chống và buôn bán hàng giả.
Doanh nghiệp chủ động đổi mới bao bì đồng thời dán tem chống hàng giả
cho các sản phẩm của mình.
8
3. Đối với ngời tiêu dùng
Khi mua hàng phải đọc kỹ nhãn mác, sản phẩm nhái và phải góp phần hỗ trợ
các chi cục quản lý thị trờng phòng chống và đẩy lùi các tệ nạn hàng giả, phải khai
báo các đối tợng sản xuất ấy cho nhà chức trách kịp thời, không tiếp tay cho bọn
xấu.
9
Kết luận
Thực trạng sản xuất và buôn bán hàng giả ở Việt Nam diễn biến khá phức tạp
và ngày càng tinh vi. Hàng giả tràn ngập ở mọi nơi, từ những mặt hàng cao cấp
cho đến những mặt hàng rẻ tiền, từ những mặt hàng t liệu sản xuất cho đến các
mặt hàng tiêu dùng thiết yếu, đâu đâu cũng có hàng giả. Hàng giả đã và đang là
nguy cơ đối với các nhà sản xuất trong nớc, ảnh hởng đến môi trờng đầu t sản xuất
nhiều mặt hàng còn ảnh hởng đến sức khoẻ và tính mạng ngời tiêu dùng, ảnh hởng
nghiêm trọng đến lu thông của doanh nghiệp, làm nản lòng các nhà đầu t.
Hiện nay trên thị trờng xuất hiện rất nhiều những mặt hàng giả với khối lợng
lớn nhằm đánh lừa thật giả, giả thật. Đối với ngời tiêu dùng gây cho họ thiệt hại về
tài sản và sức khoẻ.
Đã đến lúc chúng ta phải rung lên hồi chuông báo động về hàng giả. Chúng
ta phải tuyên chiến với hàng giả, phải xử lý nghiêm minh đối với những kể sản
xuất, kinh doanh hàng giả.
Nói tóm lại, qua phân ở trên ta thấy hàng giả là vấn đề càn quan tâm của các
cấp các ngành cũng nh mọi ngời dân. Hy vọng, bằng nỗ lực của các lực lợng
chống hàng giả, bằng biện pháp hữu hiệu của Nhà nớc và môi trờng kinh donah
trong sạch hơn.
10
tài liệu tham khảo
- Hoàn thiện hệ thống các quy định pháp luật về hàng giả và vấn đề đấu tranh
trong phòng chống sản xuất và buôn bán hàng giả của Trần Ngọc Việt thời báo
Nhà nớc và pháp luật số 8/2001.
- Hàng giả cuối năm của Hà Giang Minh báo Công an Thành phố Hồ Chí
Minh 2/12/2001.
- Báo Thơng mại số 9, 1-10/2001 và số 16 (1-10) 6/2001.
- Văn bản về pháp luật tố tụng hình sự và Tố tụng hình sự Việt Nam (140
-CP).
- Kinh doanh và Pháp luật số36-4/3/2001.
- Kinh tế Sài Gòn số 37 - 6/9/2001.
11
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét