tc996

Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Vì vậy, việc tính đúng, đủ và chính xác những chi chí bỏ ra qua quá
trình thi công công trình ở các doanh nghiệp xây lắp rồi phân tích chúng một
cách khoa học, khách quan sẽ là cơ sở để doanh nghiệp có kế hoạch trong
việc cân đối dự trữ các yếu tố đầu vào, kịp thời xử lý các biến động về giá cả,
từ đó thấy đợc kết quả SXKD của công ty để có thể nâng cao mức doanh lợi
và quản lý đợc chặt chẽ, tiết kiệm hơn các chi phí.
- Giá thành sản phẩm xây lắp : là toàn bộ chi phí sản xuất để hoàn thành
một khối lợng sản phẩm xây lắp theo quy định.
Giá thành hạng mục công trình hoặc công trình hoàn thành là toàn bộ giá
thành sản phẩm đạt giá trị sử dụng của sản phẩm xây lắp
Trong doanh nghiệp xây lắp giá thành sản phẩm mang tính cá biệt, luôn
chứa đựng hai mặt khác nhau vốn có bên trong của nó, đó là chi phí bỏ ra và
lợng giá trị sử dụng thu đợc cấu thành trong công trình khi đã hoàn thành.
Mỗi CT, HMCT đều có một giá thành riêng và khi nhận thầu một CT, HMCT
thì giá bán đã có trớc khi thi công vì vậy giá bán có trớc khi xác định gía
thành kế hoạch và giá thành dự toán.
1.1.2 Mối quan hệ giữa chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong
doanh nghiệp xây lắp
Mối quan hệ biện chứng giữa CPSX và giá thành sản phẩm là chúng đều có
giới hạn để tập hợp chi phí nhằm phục vụ cho quản lý, phân tích và kiểm tra
công tác giá thành. Bản chất của giá thành sản phẩm là sự chuyển dịch giá trị
của những yếu tố chi phí vào những sản phẩm, công việc nhất định đã hoàn
thành. Giá thành luôn chứa đựng hai mặt khác nhau, bên trong nó là CPSX và
lợng giá trị sử dụng thu đợc cấu thành trong khối lợng sản phẩm công việc đã
hoàn thành. Chi phí là biểu hiện về mặt hao phí, còn giá thành biểu hiện về
mặt kết quả của quá trình sản xuất. Đây là hai mặt thống nhất của một quá
trình nên CPSX và giá thành sản phẩm giống nhau về chất. CPSX và giá
thành sản phẩm xây lắp đều bao gồm các hao phí về lao động sống và lao
động vật hoá mà doanh nghiệp xây lắp đã bỏ ra trong quá trình sản xuất sản
phẩm. Nhng do bộ phận CPSX không đều nhau nên CPSX và giá thành sản
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
phẩm xây lắp khác nhau về lợng. Nếu CPSX là tổng hợp những chi phí phát
sinh trong một thời kỳ nhất định thì gía thành sản phẩm là tổng hợp những
chi phí chi ra gắn liền với việc sản xuất và hoàn thành một khối lợng công
việc xây lắp nhất định đợc nghiệm thu, bàn giao và thanh toán. Giá thành sản
phẩm không bao hàm những chi phí cho khối lợng dở dang cuối kỳ, những
chi phí không liên quan đến hoạt động sản xuất, những chi phí chi ra nhng
chờ phân bổ kỳ sau. Nhng GTSP lại bao gồm những CPSX kỳ trớc chuyển
sang, những chi phí trích trớc vào giá thành nhng thực tế cha phát sinh và
những chi phí của kỳ trớc chuyển sang phân bổ cho kỳ này. Mối quan hệ giữa
CPSX và giá thành sản phẩm đợc thể hiện qua sơ đồ sau:
Sơ đồ 1: Sơ đồ mối quan hệ giữa chi phí và giá thành
C
DDĐK
C
PSTK
Z C
DDCK
Ta có: Z = C
DDĐK
+ C
PSTK
- C
DDCK
Trong đó: Z: Tổng giá thành sản phẩm
C
DDĐK
: Chi phí dở dang đầu kỳ
C
PSTK
: Chi phí phát sinh trong kỳ
C
DDCK
: Chi phí dở dang cuối kỳ
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
1.1.3. Đặc điểm của hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp
xây lắp
Doanh nghiệp xây lắp là các tổ chức kinh tế có đủ t cách pháp nhân và điều
kiện để thực hiện những công việc có liên quan đến quá trình thi công xây
dựng và lắp đặt thiết bị cho các công trình, hạng mục công trình nh: công ty
xây dựng, công ty lắp máy, tổng công ty xây dựng Các đơn vị này tuy có
khác nhau về quy mô sản xuất, hình thức quản lý nhng đều là những tổ chức
hạch toán kinh tế có đầy đủ chức năng nhận thầu xây lắp các công trình xây
dựng.
Hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp xây lắp có đặc điểm
nh sau:
- Đợc thực hiện trên cơ sở các hợp đồng đã ký với đơn vị chủ đầu
t sau khi trúng thầu hoặc đợc chỉ định thầu. Trong hợp đồng hai bên đã
thống nhất với nhau về giá trị thanh toán của công trình cùng với các điều
kiện khác. Do vậy, tính chất hàng hóa của sản phẩm xây lắp không đợc thể
hiện rõ, nghiệp vụ bàn giao công trình, hạng mục công trình hoặc khối lợng
xây lắp hoàn thành đạt điểm dừng kỹ thuật cho bên giao thầu chính là quá
trình tiêu thụ sản phẩm xây lắp.
- Sản phẩm xây lắp là những công trình, vật kiến trúc có quy
mô lớn, kết cấu phức tạp , mang tính chất đơn chiếc, thời gian xây dựng dài.
- Sản phẩm xây lắp cố định tại nơi sản xuất còn các điều kiện cần
thiết cho sản phẩm nh các loại xe máy,thiết bị, nhân công phải di chuyển
theo địa điểm đặt công trình. Mặt khác, việc xây dựng còn chịu tác động của
địa chất công trình và điều kiện thời tiết, khí hậu của địa phơng vì vậy công
tác quản lý và sử dụng tài sản, vật t cho công trình rất phức tạp, đòi hỏi phải
xây dựng đơn giá cho từng loại công tác xây lắp cũng nh đơn giá cho từng
vùng lãnh thổ.
- Sản phẩm xây lắp hoàn thành thờng đợc tiêu thụ trớc khi tiến hành
sản xuất theo giá dự toán hoặc giá thoả thuận với chủ đầu t từ trớc. Do đó
tính chất hàng hoá của sản phẩm thể hiện không rõ.
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
- Trong các doanh nghiệp xây lắp, cơ chế khoán gọn đang đợc áp
dụng rộng rãi với các hình thức giao khoán khác nhau nh: khoán gọn công
trình (khoán toàn bộ chi phí), khoán theo từng khoản mục chi phí. Do vậy,
phải hình thành bên giao khoán, bên nhận khoán và giá khoán.
Do đặc thù của ngành xây dựng cơ bản và của sản phẩm xây dựng nên
việc quản lý về đầu t xây dựng rất khó khăn phức tạp, trong đó tiết kiệm chi
phí sản xuất hạ giá thành sản phẩm là một trong những mối quan tâm hàng
đầu, là nhiệm vụ hết sức quan trọng của doanh nghiệp. Hiện nay, trong lĩnh
vực xây dựng cơ bản chủ yếu áp dụng cơ chế đấu thầu, giao nhận thầu xây
dựng. Vì vậy, để trúng thầu, đợc nhận thầu thi công thì doanh nghiệp phải
xây dựng đợc giá thầu hợp lý, dựa trên cơ sở định mức, đơn giá xây dựng cơ
bản do Nhà nớc ban hành, trên cơ sở giá thị trờng và khả năng của bản thân
doanh nghiệp. Mặt khác, phải đảm bảo kinh doanh có lãi. Để thực hiện các
yêu cầu trên đòi hỏi phải tăng cờng công tác quản lý kinh tế nói chung, quản
lý chi phí giá thành nói riêng, trong đó trọng tâm là công tác kế toán chi phí
sản xuất và tính giá thành đảm bảo phát huy tối đa tác dụng của công cụ kế
toán đối với quản lý sản xuất.
1.1.4 Nhiệm vụ của kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành
trong các doanh nghiệp xây lắp
Do đặc điểm của hoạt động kinh doanh xây lắp nên nhiệm vụ chủ yếu
đặt ra cho công tác kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm xây
lắp là: Xác định đối tợng tập hợp chi phí sản xuất và đối tợng tính giá thành
phù hợp với điều kiện hiện tại của doanh nghiệp và thoả mãn yêu cầu do
quản lý đặt ra, vận dụng các phơng pháp tính giá thành và phơng pháp kế
toán theo một trình tự logic, tính toán chính xác, đầy đủ kiểm tra các khâu
hạch toán nh: tiền lơng, vật liệu, tài sản cố định, xác định số liệu cần thiết
cho kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành.
Cụ thể phải thực hiện tốt các yêu cầu sau:
* Phản ánh đầy đủ, kịp thời toàn bộ chi phí sản xuất thực chất phát
sinh.
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
* Kiểm tra tình hình thực hiện các định mức chi phí vật t, lao động, sử
dụng máy thi công và các dự toán chi phí khác, phát hiện kịp thời các khoản
chênh lệch so với định mức, các chi phí khác ngoài kế hoạch, các khoản thiệt
hại, mất mát, h hỏng trong sản xuất để đề xuất những biện pháp ngăn chặn
kịp thời.
* Tính toán hợp lý giá thành công tác xây lắp, các sản phẩm lao vụ
hoàn thành của doanh nghiệp.
* Kiểm tra việc thực hiện kế hoạch hạ giá thành của doanh nghiệp theo
từng công trình, hạng mục công trình, từng loại sản phẩm lao vụ, vạch ra khả
năng và các biện pháp hạ giá thành một cách hợp lý có hiệu quả.
* Xác định đúng đắn và bàn giao thanh toán kịp thời khối lợng công
tác xây dựng đã hoàn thành. Định kỳ kiểm kê và đánh giá khối lợng thi công
dở dang theo nguyên tắc quy định.
Đánh giá đúng đắn kết quả hoạt động sản xuất, kinh doanh ở từng
công trình, hạng mục công trình, từng bộ phận thi công tổ đội sản
xuất trong từng thời kỳ nhất định, kịp thời lập báo cáo về chi phí
sản xuất, tính giá thành công tác xây lắp, cung cấp chính xác kịp
thời các thông tin hữu dụng về chi phí sản xuất và giá thành phục
vụ cho yêu cầu quản lý của lãnh đạo doanh nghiệp.
Lập Báo cáo kế toán về chi phí sản xuất và giá thành công tác xây
lắp, cung cấp số liệu chính xác, nhanh chóng, kịp thời các thông
tin cần thiết phục vụ yêu cầu quản lý của lãnh đạo.
1.2 Phân loại chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm trong các doanh
ngiệp xây lắp.sản xuất
1.2.1 Phân loại chi phí sản xuất
Cũng nh các doanh nghiệp sản xuất khác, trong doanh nghiệp xây dựng có
rất nhiều loại chi phí khác nhau, tuỳ theo yêu cầu quản lý, đối tợng cung cấp
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
thông tin, giác độ xem xét chi phí mà chi phí sản xuất đợc phân loại theo
các tiêu thức sau:
* Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh theo nội dung và tính chất
kinh tế của chi phí:
Theo tiêu thức phân loại này, toàn bộ chi phí sản xuất kinh doanh của
doanh nghiệp đợc chia thành các yếu tố sau:
- Chi phí nguyên vật liệu: bao gồm toàn bộ chi phí về các loại đối tợng
lao động là nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu, phụ tùng thay thế,
vật liệu thiết bị xây dựng cơ bản
- Chi phí nhân công: là toàn bộ tiền công và các khoản khác phải trả
cho ngời lao động trong doanh nghiệp.
- Chi phí khấu hao tài sản cố định: là toàn bộ số phải trích khấu hao
trong kỳ đối với tất cả các loại tài sản cố định trong doanh nghiệp.
- Chi phí dịch vụ mua ngoài: là số tiền trả cho các dịch vụ mua ngoài
để phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh trong doanh nghiệp.
- Chi phí khác bằng tiền: là toàn bộ số chi phí phát sinh trong quá
trình hoạt động sản xuất ngoài bốn yếu tố chi phí trên.
Phân loại chi phí theo cách này có tác dụng cho biết kết cấu tỷ trọng
từng loại chi phí mà doanh nghiệp đã chi ra trong quá trình hoạt động sản
xuất kinh doanh để lập bản thuyết minh báo cáo tài chính phục vụ cho yêu
cầu thông tin và quản trị doanh nghiệp, để phân tích tình hình thực hiện dự
toán chi phí, lập dự toán chi phí sản xuất kinh doanh cho kỳ sau. Nó là tài
liệu quan trọng dùng làm căn cứ xác định mức tiêu hao vật chất và thu nhập
quốc dân.
* Phân loại chi phí sản xuất kinh doanh theo công dụng của chi phí:
Theo cách phân loại này toàn bộ chi phí sản xuất kinh doanh của
doanh nghiệp đợc chia thành:
- Chi phí sản xuất chế tạo sản phẩm: là toàn bộ chi phí liên quan đến
việc sản xuất, chế tạo sản phẩm cũng nh các chi phí liên quan đến hoạt động
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
quản lý và phục vụ sản xuất trong các phân xởng, tổ đội sản xuất. Chi phí này
đợc chia thành:
+ Chi phí trực tiếp: là những chi phí có liên quan đến quá trình
chế tạo sản phẩm bao gồm: chi phí nguyên vật liệu trực tiếp và chi phí
nhân công trực tiếp.
+ Chi phí gián tiếp (chi phí sản xuất chung): là những chi phí
phục vụ quá trình sản xuất, chế tạo sản phẩm, thực hiện các lao vụ
dịch vụ.
- Chi phí bán hàng: là toàn bộ các chi phí liên quan đến việc tiêu thụ
bán sản phẩm hàng hoá, lao vụ dịch vụ, còn gọi là chi phí ngoài sản xuất.
- Chi phí hoạt động khác: là những chi phí phát sinh trong quá trình
tiến hành các hoạt động khác nh: chi phí hoạt động tài chính và chi phí bất
thờng.
- Chi phí quản lý doanh nghiệp: là toàn bộ các chi phí phục vụ và quản
lý chung hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp nh: chi phí quản lý
doanh nghiệp, quản lý hành chính.
Theo cách phân loại này các chi phí sản xuất, chế tạo sản phẩm sẽ là
những chi phí cấu thành trong quá trình sản phẩm theo các khoản mục giá
thành đã quy định đó là: chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công
trực tiếp và chi phí sản xuất chung.
Trong các doanh nghiệp xây dựng, do đặc điểm sản xuất của ngành,
ngoài ba loại chi phí nguyên vật liệu trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp và
chi phí sản xuất chung còn có thêm chi phí sử dụng máy thi công là toàn bộ
chi phí cho sử dụng máy thi công nh chi phí nhiên liệu cho máy, chi phí nhân
công sử dụng máy, chi phí khấu hao máy.
Ngoài cách phân loại chủ yếu trên phục vụ trực tiếp cho công tác quản
lý và công tác kế toán chi phí sản xuất kinh doanh còn có thể đợc phân loại
theo các hình thức khác nh: căn cứ vào mối quan hệ chi phí sản xuất kinh
doanh với khối lợng sản phẩm lao vụ hoàn thành (chia thành chi phí cố định
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
và chi phí biến đổi) hay căn cứ vào phơng pháp tập hợp kế toán chi phí (chi
phí trực tiếp và chi phí phân bổ gián tiếp)
Mỗi cách phân loại chi phí sản xuất có ý nghĩa riêng, phục vụ cho từng
yêu cầu quản lý và từng đối tợng cung cấp thông tin cụ thể nhng chúng luôn
bổ sung cho nhau nhằm quản lý có hiệu quả nhất toàn bộ chi phí sản xuất
phát sinh trong toàn doanh nghiệp, trong từng thời kỳ nhất định.
1.2.2 Các loại giá thành sản phẩm trong doanh nghiệp xây lắp
Trong các doanh nghiệp xây lắp có những loại giá thành sau:
Nếu căn cứ vào cơ sở số liệu tính giá thành, giá thành đợc chia làm 3
loại:
Giá thành dự toán: là tổng chi phí dự toán để hoàn thành khối l-
ợng xây lắp công trình, hạng mục công trình. Giá thành dự toán đợc xác
định trên cơ sở các định mức kinh tế kỹ thuật và đơn giá của Nhà nớc. Giá
thành kế hoạch: là giá thành đợc xây dựng trên cơ sở những điều kiện cụ thể
của doanh nghiệp về các định mức, đơn giá, biện pháp thi công. Giá thành
này nhỏ hơn giá trị dự toán xây lắp ở mức hạ giá thành kế hoạch.
Giá thành thực tế: là chỉ tiêu phản ánh toàn bộ chi phí thực tế để
hoàn thành khối lợng xây lắp. Giá thành này đợc xây dựng trên cơ sở số liệu
kế toán về chi phí sản xuất đã tập hợp đợc cho khối lợng xây lắp thực hiện
trong kỳ. Giá thành công trình lắp đặt thiết bị không bao gồm giá trị thiết bị
đa vào lắp đặt, bởi vì thiết bị này thờng do đơn vị chủ đầu t bàn giao cho
doanh nghiệp nhận thầu xây lắp.
Thông thờng do yêu cầu của công tác quản lý và hạch toán kinh tế thì
giá thành thực tế phải nhỏ hơn giá thành kế hoạch để có mức tiết kiệm chi
phí, hạ giá thành sản phẩm và chúng có mối quan hệ:
Giá thành thực tế < Giá thành kế hoạch < Giá thành dự toán
Vì các sản phẩm xây lắp có thời gian thi công kéo dài nên để theo dõi
một cách chặt chẽ những chi phí phát sinh, doanh nghiệp có thể phân giá
thành thực tế thành các bộ phận sau:
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
- Giá thành thực tế công tác xây lắp: phản ánh giá thành của một lợng
công tác xây lắp đạt đến điểm dừng kỹ thuật nhất định. Theo cách này cho
phép xác định, kiểm kê kịp thời chi phí phát sinh để điều chỉnh cho phù hợp
ở những giai đoạn sau và phát hiện ra những nguyên nhân gây tăng, giảm chi
phí.
- Giá thành thực tế CT, HMCT hoàn thành: là toàn bộ chi
phí bỏ ra để tiến hành thi công một CT, HMCT từ khi chuẩn bị đến khi hoàn
thành đảm bảo kỹ thuật đúng chất lợng thiết kế đợc bên giao thầu nghiệm
thu và chấp nhận thanh toán.
Nếu căn cứ vào mức độ hoàn thành khối lợng xây lắp, giá thành sản
phẩm đợc chia làm 2 loại:
Giá thành khối lợng xây lắp hoàn chỉnh: là giá thành của CT,
HMCT đã hoàn thành, đảm bảo yêu cầu kỹ thuật chất lợng theo thiết kế và
hợp đồng đã đợc chủ đầu t nghiệm thu và chấp nhận thanh toán.
Giá thành khối lợng hoàn thành quy ớc: là giá thành xây lắp
hoàn thành đến một giai đoạn quy ớc thỏa mãn các điều kiện đã quy định.
Nếu căn cứ vào phạm vi tính toán, giá thành sản phẩm xây lắp gồm 2
loại
Giá thành sản xuất: là chỉ tiêu phản ánh tất cả những chi phí
phát sinh liên quan đến việc sản xuất, chế tạo sản phẩm trong phạm vi phân
xởng sản xuất.
Giá thành tiêu thụ(giá thành toàn bộ sản phẩm) : là chỉ tiêu phản
ánh toàn bộ các khoản chi phí phát sinh liên quan đến việc sản xuất, tiêu thụ
sản phẩm.
Giá thành tiêu thụ đợc tính theo công thức:
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
Giá thành
toàn bộ sản
phẩm
=
Giá thành sản
xuất sản phẩm
+
Chi phí quản lý
doanh nghiệp
+
Chi phí bán
hàng
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368
1.3 Đối tợng kế toán chi phí sản xuất và đối tợng tính giá thành sản
phẩm trong các doanh nghiệp xây lắp
1.3.1 Đối tợng kế toán tập hợp chi phí sản xuất
Thực chất của việc xác định đối tợng hạch toán CPSX là xác định
phạm vi hay giới hạn của chi phí, nhằm phục vụ cho việc kiểm tra, phân tích
chi phí và tính giá thành sản phẩm. Việc xác định đối tợng hạch toán CPSX
là công việc đầu tiên và quan trọng của việc tổ chức hạch toán quá trình sản
xuất. Tổ chức hạch toán quá trình sản xuất bao gồm 2 giai đoạn kế tiếp nhau
và có quan hệ mật thiết với nhau. Đó là giai đoạn hạch toán CPSX phát sinh
theo từng sản phẩm, nhóm sản phẩm, đơn đặt hàng, giai đoạn công nghệ
phân xởng và giai đoạn tính giá thành sản phẩm, chi tiết sản phẩm theo đơn
vị tính giá thành quy định.
Việc xác định đối tợng hạch toán CPSX phải căn cứ vào:
- Tính chất sản xuất và quy trình sản xuất: đơn giản hay phức tạp,
quy trình công nghệ liên tục hay song song.
- Loại hình sản xuất: đơn chiếc hay hàng loạt.
- Đặc điểm tổ chức sản xuất.
- Yêu cầu và trình độ quản lý của doanh nghiệp.
Do đặc điểm SXKD xây lắp có quy trình công nghệ phức tạp và loại
hình sản xuất đơn chiếc, thờng phân chia thành nhiều khu vực, bộ phận thi
công. Mỗi hạng mục cấu tạo vật chất khác nhau và đều có thiết kế riêng, giá
dự toán riêng. Vì vậy tuỳ thuộc vào công việc cụ thể, tuỳ thuộc trình độ quản
lý của doanh nghiệp mà có đối tợng hạch toán chi phí khác nhau, có thể là:
CT, HMCT, từng đơn đặt hàng, từng giai đoạn công việc.
1.3.2 Đối tợng tính giá thành sản phẩm
Khái niệm: đối tợng tính giá thành là các loại sản phẩm, công việc lao vụ mà
doanh nghiệp đã sản xuất hoàn thành, đòi hỏi phải tính tổng giá thành và giá
thành đơn vị.
Đối tợng tính GTCT xây lắp:
Website: http://www.docs.vn Email : lienhe@docs.vn Tel : 0918.775.368

Xem chi tiết: tc996