9
Hình 1.4 – Dùng IE để truy cập trang web công ty Microsoft
Trong mỗi trang web mà bạn truy cập vào, bạn có thể thấy được
văn bản, hình ảnh, âm thanh, được trang trí và trình bày hết sức
đẹp mắt. Ngoài ra, để có thể di chuyển tới các trang web khác, bạn
có thể sử dụng các hyperlink (siêu liên kết). Do con trỏ chuột thường
thay đổi hình dạng ngang qua một đối tượng có chứa hyperlink nên
đây là cách đơn giản để nhận diện chúng.
Sự ra đời của www thực sự là một bước ngoặt lớn của mạng
Internet bởi vì nó tạo cơ hội cho bạn truy cập đến một kho thông tin
khổng lồ với hàng triệu triệu trang web. Điều này mở ra nhiều cơ hội
và thách thức lớn cho công việc của bạn trong hiện tại và tương lai.
2.2. Thư điện tử - Email
E-mail (electronic mail) là dịch vụ trao đổi các thông điệp điện tử
bằng mạng viễn thông. Các thông điệp này thường được mã hóa
dưới dạng văn bản ASCII. Tuy nhiên bạn cũng có thể gửi các tập tin
hình ảnh, âm thanh cũng như các tập tin chương trình kèm theo
email. E-mail là một trong những dịch vụ nguyên thủy của Internet và
được sử dụng rất rộng rãi. Chiếm phần lớn thông lượng trên mạng
Internet là e-mail.
10
Giao thức thường dùng để gửi/nhận e-mail là SMTP(Simple Mail
Transfer Protocol)/POP3 (Post Office Protocol 3).
Để sử dụng dịch vụ email, bạn cần phải có:
• Địa chỉ email. Một địa chỉ email thường có dạng
name@domainname
. Ví dụ, trong địa chỉ email
duyld@yahoo.com
, duyld đóng vai trò là tên, yahoo.com là tên
miền.
• Địa chỉ email được quản lí bởi mail server. Tại Việt Nam, các
nhà cung cấp dịch vụ email thường là các ISP như VDC, FPT,
SaigonNet. Do đó, tên miền trong các địa chỉ email của bạn
thường là: hcm.vnn.vn, hn.vnn.vn, hcm.fpt.vn, fpt.vn,
saigonnet.vn, Tuy nhiên, có rất nhiều website trên Internet
cung cấp dịch vụ email miễn phí. Thông dụng nhất vẫn là
Yahoo, Hotmail,
• Tên đăng nhập và mật khẩu để truy cập vào hộp thư: Điều
này đảm bảo rằng chỉ có bạn mới có thể đọc và gửi các thư
của chính mình.
2.3. Truyền, tải tập tin - FTP
FTP (File Transfer Protocol) là dịch vụ dùng để trao đổi các tập
tin giữa các máy tinh trên Internet với nhau. FTP thường được dùng
để tải các trang web từ những người thiết kế đến các máy chủ. Nó
cũng thường được dùng để tải các chương trình và các tập tin khác
từ các máy chủ trên mạng.
Một số chương trình FTP với giao diện đồ họa thân thiện hữu ích
hiện nay là:
• WS_FTP (http://www.ipswitch.com
)
• CuteFTP (http://www.cuteftp.com
)
• FTP Explorer (http://www.winsite.com
)
2.4. Tán gẫu - Chat
Dịch vụ tán gẫu cho phép người dùng có thể trao đổi trực tuyến
với nhau qua mạng Internet. Cách thông dụng nhất là trao đổi bằng
văn bản. Nếu đường truyền tốt, bạn có thể trò chuyện tương tự như
nói chuyện điện thoại.
Lê Đình Duy - ĐH KHTN Tp. HCM
Email: ledduy@ieee.org
Lê Đình Duy - ĐH KHTN Tp. HCM
Email: ledduy@ieee.org
11
Các chương trình hỗ trợ tán gẫu thông dụng hiện nay là:
• AOL Instant Messenger
• Yahoo Messenger
Các chương trình này không những hỗ trợ tán gẫu qua văn bản
thông thường mà còn hỗ trợ trò chuyện bằng âm thanh (voice chat)
và hình ảnh (webcam)
3. KHAI THÁC CÁC TÀI NGUYÊN CỦA MẠNG INTERNET
3.1. Một số website hữu ích
3.1.1. Tra cứu thông tin
Yahoo (http://www.yahoo.com
)
12
Google (http://www.google.com)
Altavista (http://www.altavista.com)
Lê Đình Duy - ĐH KHTN Tp. HCM
Email: ledduy@ieee.org
Lê Đình Duy - ĐH KHTN Tp. HCM
Email: ledduy@ieee.org
13
3.1.2. Thư viện phần mềm
ZDNet (http://www.zdnet.com/downloads/
)
CNet (http://download.cnet.com)
14
3.1.3. Nghiên cứu, khoa học, giáo dục
Codeguru (http://www.codeguru.com
)
CodeProject (http://www.codeproject.com)
Lê Đình Duy - ĐH KHTN Tp. HCM
Email: ledduy@ieee.org
Lê Đình Duy - ĐH KHTN Tp. HCM
Email: ledduy@ieee.org
15
MSDN (http://msdn.microsoft.com)
Expert exchange (http://www.experts-exchange.com)
16
ProgrammersHeaven (http://www.programmersheaven.com)
3.1.4. Mua bán trực tuyến
Amazon (http://www.amazon.com
)
Lê Đình Duy - ĐH KHTN Tp. HCM
Email: ledduy@ieee.org
Lê Đình Duy - ĐH KHTN Tp. HCM
Email: ledduy@ieee.org
17
eBay (http://www.ebay.com)
Yahoo Shopping (http://shopping.yahoo.com)
18
3.2. Một số công cụ khai thác tài nguyên Internet
3.2.1. Teleport Pro (http://www.tenmax.com)
Công cụ rất hữu ích cho phép tải toàn bộ website. Điều này giúp
chúng ta xem website offline ngay trên máy của mình, tiết kiệm thời
gian truy cập Internet.
Teleport Pro hoạt động hoàn toàn tự động, chương trình tự chia
làm nhiều nhánh hoạt động đồng thời (multithreaded). Ngoài ra
chương trình này còn có chế độ tự động tải theo lịch (schedule)
Hình 1.5 - Màn hình giao diện của Teleport Pro
3.2.2. FlashGet (http://www.flashget.com)
FlashGet là công cụ nhằm hỗ trợ cho tải các tập tin trên Internet
và quản lí chúng một cách hiệu quả. Thông thường, việc tải một tập
tin từ Internet không thành công do đường truyền chậm hay một sự
cố nào đó.
FlashGet đặc biệt hiệu quả ở hai khả năng đó là tải các tập tin
lớn và quản lí các tập tin đã tải về để phục vụ cho nhu cầu cập nhật
hoặc tải lại sau này. FlashGet tải các tập tin bằng cách chẻ nhỏ
(split) các tập tin thành các phần nhỏ và tải các phần này đồng thời.
Lê Đình Duy - ĐH KHTN Tp. HCM
Email: ledduy@ieee.org
Lê Đình Duy - ĐH KHTN Tp. HCM
Email: ledduy@ieee.org
19
Điều này tận dụng tối đa đường truyền rảnh và giảm thời gian tải
một tập tin rất đáng kể. Trong trường hợp đường truyền chậm hoặc
hay bị đứt quãng nửa chừng, FlashGet duy trì được trạng thái hiện
hành các tập tin này để có thể tiếp tục tải một khi đường truyền hoạt
động tốt trở lại.
FlashGet tích hợp với các trình duyệt để một khi bạn click vào
một hyperlink có tải tập tin, chương trình FlashGet sẽ tự động bật
lên và tự động tải tập tin về.
Hình 1.6 - Màn hình giao diện của FlashGet
3.2.3. Copernic (http://www.copernic.com)
Copernic là phần mềm tìm kiếm thông minh và đa năng vì nó cho
phép người dùng điều khiển nhiều máy tìm kiếm (search engines)
cùng một lúc để tìm kiếm thông tin mà mình yêu cầu. Copernic có
thể sử dụng đến 1000 máy tìm kiếm nổi tiếng và quan trọng nhất
trên Internet.
Copernic tìm kiếm cùng một lúc trên tất cả các máy tìm kiếm
trong nhóm nên có kết quả rất nhanh.Trong khi tìm kiếm nó tự động
loại bỏ các kết quả trùng lặp. Khi có kết quả, người dùng có thể
20
nhấn nút Validate để loại bỏ các links; các websites không còn hoạt
động và nút Refine để tinh chỉnh kết quả tìm kiếm hơn nữa.
Kết quả tìm thấy được trình bày trong cửa sổ bên dưới trong
những ô theo thứ tự mức độ liên quan với chủ đề tìm kiếm, có tên và
địa chỉ các trang web, thứ tự, ngày tìm được và hệ thống dò tìm nào
đã tìm được, và vài dòng văn bản mô tả các trang web đó. Các font
chữ và màu sắc trong các ô này có thể được điều chỉnh theo ý
người dùng. Kết quả được tự động lưu lại để sau này xem lại hoặc
để cập nhật (update), tức là tìm kiếm lại nhưng chỉ tìm những thông
tin mới nên có kết quả rất nhanh.
Khi có kết quả, Copernic đề nghị ta xem bằng trình duyệt có sẵn
được gọi là Results Explorer, hoặc khi ta nhấn vào nút Results. Lúc
này kết quả tìm thấy được trình bày chi tiết hơn và đẹp hơn dưới
dạng HTML.Trong Results Explorer, các địa chỉ tìm được có thể
được duyệt, tải về một cách dễ dàng thuận tiện, và được lưu lại để
sau này xem lại.
Nếu bạn sử dụng Internet Explorer, nút Search trên Tool Bar sẽ
được Copernic sử dụng, và như thế trong khi lướt trên Internet bất
cứ lúc nào bạn cũng có thể nhấn nút Search để tìm kiếm thông tin
bằng Copernic.
4. MỘT SỐ THUẬT NGỮ THÔNG DỤNG
• Internet: Mạng máy tính toàn cầu kết nối các mạng máy tính
khắp nơi trên thế giới. Tập các giao thức được dùng gọi
chung là TCP/IP.
• Intranet: Mạng cục bộ có kiến trúc tương tự mạng Internet.
• Website: Tập hợp các trang web. Website của các tổ chức
hay cá nhân trên mạng bao gồm tập hợp các trang web liên
quan đến tổ chức này.
• Webpage: Là trang web. Có thể hiển thị các thông tin dưới
dạng văn bản, hình ảnh, âm thanh,
• Web browser: Trình duyệt web, dùng để hiển thị các trang
web. Các web browser thông dụng hiện nay là Internet
Explorer của công ty Microsoft và Netscape Navigator của
công ty Netscape.
• Homepage: Trang chủ hay còn gọi là trang nhà. Thường là
trang đầu tiên (mặc định) khi truy cập một website.
Lê Đình Duy - ĐH KHTN Tp. HCM
Email: ledduy@ieee.org
Lê Đình Duy - ĐH KHTN Tp. HCM
Email: ledduy@ieee.org
21
• Hyperlink: siêu liên kết. Dùng để liên kết các trang web và
dịch vụ của các website trên Internet.
• IAP (Internet Access Provider): Nhà cung cấp đường truyền
Internet.
• ISP (Internet Service Provider): Nhà cung cấp dịch vụ
Internet. Thông thường, bạn phải thông qua một ISP nào đó
để đăng kí dịch vụ truy cập Internet qua mạng điện thoại. Các
nhà cung cấp ISP hiện nay tại Việt Nam là VDC, FPT,
SaigonNet, NetNam,
• Search engines: Máy tìm kiếm. Do số lượng các trang web
trên Internet rất lớn nên các máy tìm kiếm sẽ hỗ trợ cho bạn
khi cần truy tìm các trang web liên quan tới vấn đề mà bạn
quan tâm trong tập hợp khổng lồ các trang web này. Các máy
tìm kiếm thông dụng hiện nay là Yahoo, Google, Altavista,
• HTTP, FTP, SMTP, POP3, : Đây là các giao thức được
dùng cho các dịch vụ web, ftp, email trên Internet.
5. MỘT SỐ CÂU HỎI THƯỜNG GẶP
5.1. Cách lưu một trang web từ Internet
Cách 1: Nếu bạn dùng trình duyệt Internet Explorer từ 5.0 trở lên
hãy chọn chức năng Favorites/Add to Favorites sau đó đánh dấu
chọn vào Make available offline. Khi đó toàn bộ trang Web cùng các
tập tin đi kèm sẽ được tải về. Lần sau, bạn chỉ cần vào lại Favorites
và chọn trang đã tải về.
Cách 2: Nếu bạn muốn lưu tất cả các thành phần của trang web
(bao gồm hình ảnh, ) dưới dạng một tập tin thì trong hộp thoại
Save As, chọn dòng Save As Type là Web Archive, single file
(*.mht).
5.2. Làm thế nào để sau khi check mail xong, mail vẫn
còn trên server
Sau khi check mail bằng Outlook Express mà mail vẫn không bị
xóa trên mail server.Bạn vào Outlook Express chọn menu
Tools/Accounts. Chọn account mà bạn đã setup để nhận email từ
Yahoo. Chọn mục Properties/Advanced. Trong mục Delivery, check
vào ô Leave a copy of messages on server.
22
5.3. Tải tập tin bằng email
Thông thường trong các mạng mà kết nối không được duy trì
liên tục, việc tải một tập tin qua giao thức ftp hầu như rất khó khăn.
Tuy nhiên bạn có thể vẫn tải được tập tin lưu ở ftp server thông qua
email với sự trợ giúp của một FTPMail Server. Có thể tóm tắt như
sau :
5.3.1. Hoạt động của FTPMail Server:
Thay vì bạn phải kết nối trực tuyến tới FTP server (theo email
của bạn là host.domain) và thực hiện các lệnh tải tập tin về (cách
này thường ít khi thành công vì đường kết nối của chúng ta quá
chậm), FTPMail server sẽ nhận yêu cầu của bạn qua email dưới
dạng các lệnh của giao thức ftp, sau đó nó sẽ truy cập tới FTP
server mà bạn yêu cầu để tải tập tin về. Cuối cùng nó sẽ chuyển tập
tin sau khi tải về thành dạng email rồi gửi về cho bạn.
5.3.2. Các bước để thực hiện:
Bạn cần phải biết địa chỉ của FTPMail Server để gửi yêu cầu đến
đó, ví dụ bạn có thể sử dụng địa chỉ sau ftpmail@ftp.sunet.se
. Các
địa chỉ khác có thể là: ftpmail@doc.ic.ac.uk, ftpmail@ieunet.ie
,
ftpmail@ftp.uni-stuttgart.de
, bitftp@vm.gmd.de.
Bạn phải tìm hiểu cách viết các lệnh ftp để yêu cầu FTPMail
server tải tập tin về: có thể làm điều này bằng cách gửi email tới
FTPMail Server, phần body gõ help. Các lệnh cơ bản là OPEN, DIR,
GET, QUIT,
Ðối với các tập tin có kích thước lớn, FTPMail Server sẽ tự động
"chẻ" (split) ra thành các mảnh nhỏ và kết quả là bạn sẽ nhận được
rất nhiều email kết quả. Ðể có được tập tin mà bạn đã yêu cầu, cần
phải "nối" (merge) các kết quả này lại. Nếu sử dụng Outlook
Express, chương trình này sẽ tự động làm cho bạn.
Các FTPServer Mail thường rất bận, nên sau khi gửi yêu cầu đi
bạn phải kiên nhẫn nhờ kết quả trả về (nếu chậm có thể vài ngày).
Ví dụ sau minh họa việc tải một tập tin thông qua FTP Mail
Server bằng cách gửi email đến địa chỉ ftpmail@ftp.sunet.se
với nội
dung sau:
Lê Đình Duy - ĐH KHTN Tp. HCM
Email: ledduy@ieee.org
Lê Đình Duy - ĐH KHTN Tp. HCM
Email: ledduy@ieee.org
23
open ftp.ets.org
cd /pub/toefl
mode binary
uuencode
get 993007listb.pdf
quit
Lệnh open đầu tiên sẽ yêu cầu FTP Mail Server kết nối với FTP
Server ftp.ets.org. Lệnh tiếp theo cd /pub/toefl yêu cầu chuyển đến
thư mục có tập tin cần tải. Lệnh mode binary yêu cầu server truyền
dữ liệu theo dạng nhị phân thay vì dạng văn bản ASCII. Lệnh
uuencode yêu cầu server mã hóa dữ liệu trước khi truyền đi. Lệnh
get yêu cầu server chuyển cho tập tin cần lấy về và lệnh quit chấm
dứt kết nối với server ftp.ets.org. Sau khi FTP Mail Server kết nối với
FTP Server để thực hiện các lệnh trên xong, tập tin lấy về sẽ được
FTP Mail Server chuyển về cho bạn qua đường email.
5.4. Phòng chống các virus bằng Norton AntiVirus
Hiện nay, virus lây lan qua đường email rất nhanh. Do đó để có
thể bảo vệ hệ thống của bạn khỏi bị các virus lây qua email, bạn nên
cài đặt chương trình phòng chống virus thông dụng nhất hiện nay là
Norton Antivirus. Đặc điểm của chương trình này là nó có thể kiểm
tra virus toàn bộ các email tải về máy của bạn trước khi bạn đọc nó.
Khi gặp virus, chương trình sẽ tự động thông báo hoặc diệt ngay tùy
theo yêu cầu của bạn.
Do virus mới xuất hiện ngày càng nhiều, nên bạn phải thường
xuyên tải các cập nhật mới nhất về các virus mới tại website của
công ty Symantec sở hữu phần mềm này.
http://www.symantec.com/avcenter/download.html
hoặc cho chạy
chương trình Live Update để tự động cập nhật các thay đổi mới nhất
của phần mềm này.
24
Hình 1.7 - Màn hình giao diện của phần mềm Norton Antivirus 2001
5.5. Phòng chống virus lây lan qua đường email
Đây là một mẹo vặt giúp tránh lây virus qua đường email khi máy
của bạn bị nhiễm virus. Lưu ý là nó không giúp cho máy bạn tránh bị
nhiễm worm nhưng nó giúp ngăn chặn việc sử dụng sổ địa chỉ email
của bạn để lây tiếp cho những người khác.
Đầu tiên, mở Address Book ra và chọn New Contact tương tự
như thêm vào một tên mới. Trong cửa sổ, thay vì đánh tên của bạn
bè, gõ vào: !000 (dấu chấm than và 3 số không).
Ở cửa sổ bên dưới, nơi mà thay vì gõ địa chỉ email của bạn bè,
gõ vào dòng chữ sau: WormAlert. Sau cũng, hoàn tất công việc
bằng cách click Add, Enter và Ok
"!000" sẽ được đặt đầu tiên trong Address Book và nó được
đánh số 1. Đây sẽ là "người" đầu tiên mà con Worm sẽ bắt đầu lây.
Nhưng người này lại có địa chỉ email là "WormAlert", không đúng
quy cách nên nó không thể phát tán thông qua việc gởi cho những
người tiếp theo có địa chỉ trong Address Book của bạn.
Khi email không được gởi đi, bạn sẽ nhận lại một thông báo
ngay lập tức trong Inbox. Như vậy, nếu bạn nhận được một email
Lê Đình Duy - ĐH KHTN Tp. HCM
Email: ledduy@ieee.org
Lê Đình Duy - ĐH KHTN Tp. HCM
Email: ledduy@ieee.org
25
nói rằng "Email addressed to WormAlert could not be delivered", bạn
biết ngay là "Worm" đang nằm ngay trong máy bạn.
5.6. Sử dụng Internet trong học tập
Khi sử dụng các máy tìm kiếm như Yahoo, Altavista, trong
việc tìm các trang web, một trong các những điều bất tiện cho chúng
ta là số kết quả trả về quá nhiều.
Để có thể tìm kiếm hiệu quả hơn trong lĩnh vực tin học, bạn có
thể vào một trong 2 site giúp tra cứu thuật ngữ tin học đó là:
http://www.webopedia.com
và http://www.whatis.com . Ngoài việc
giải thích nghĩa của mỗi thuật ngữ Tin học, các bạn sẽ tìm được ở
đây các liên kết tới các site chứa thông tin liên quan. Ví dụ, nếu bạn
muốn tìm các site chứa các hướng dẫn lập trình, cũng như các kĩ
thuật, về ASP, bạn hãy vào một trong hai site trên gõ từ cần tìm
kiếm là ASP. Trong trang giải thích thuật ngữ về ASP, bạn sẽ nhận
được các liên kết tới các site cần thiết để tìm hiểu về ASP.
5.7. Dùng tiếng Việt Unicode trong các email client
Để xem được tiếng Việt Unicode trong các email gửi đến các địa
chỉ email Yahoo, Hotmail, bạn phải đặt Encoding của trình duyệt là
UTF-8 (Chọn View/Encoding/UTF-8).
Hình 1.8 – Thiết lập Encoding là UTF-8 trong trình duyệt IE
26
Để gửi email bằng tiếng Việt, trong các ứng dụng như Yahoo
Mail, Hotmail, Outlook, Outlook Express, bạn phải thực hiện như
sau:
• Trong Hotmail: Đặt chế độ Rich Text Editor ON trong mục
chọn bên trái ngay trên phần nội dung của email
Hình 1.9 – Thiết lập chế độ hỗ trợ tiếng Việt Unicode trong Hotmail
• Trong Yahoo Mail: Đặt chế độ Color and Graphics trong mục
Compose khi soạn thảo email.
Lê Đình Duy - ĐH KHTN Tp. HCM
Email: ledduy@ieee.org
Lê Đình Duy - ĐH KHTN Tp. HCM
Email: ledduy@ieee.org
27
Hình 1.10 – Thiết lập chế độ hỗ trợ tiếng Việt Unicode trong
Yahoo Mail
5.8. Chat tiếng Việt trong Yahoo Messenger
Trên Windows NT/2000/XP, sử dụng UniKey 3.55
(http://unikey.sourceforge.net/bdownload.php#uk355
) ta có thể chat
bằng tiếng Việt Unicode trong Yahoo Messenger. Để thực hiện, hãy
chọn bảng mã Vietnamese Locale CP 1258 trong UniKey.
Để dùng CP 1258 máy của bạn cần cài đặt hỗ trợ tiếng Việt của
Windows Vietnamese locale. Với Windows XP, hãy Control Panel/
Regional and Language Options/Languages/ Details. Sau đó, nếu
trong hộp thoại "Text Services and Input languages" chưa thấy
Vietnamese keyboard trong đó thì chọn "Add", sau đó chọn Input
Language là Vietnamese.
28
CÂU HỎI
1. Hãy cho biết các dịch vụ Internet thông dụng và các giao thức
được sử dụng cho các dịch vụ này.
2. Tìm hiểu cách phân lớp trong địa chỉ IP. Hãy cho biết các địa chỉ
IP của Việt Nam thuộc lớp nào.
3. Tại sao cần phải có sự ánh xạ giữa tên miền và địa chỉ IP? Hãy
cho biết tên của dịch vụ thực hiện việc này.
4. Cho biết các tên miền được dùng thông dụng hiện nay.
5. Tìm hiểu một số công ty được ủy quyền cấp tên miền trên
Internet.
6. Chỉ ra một lợi ích của mạng Internet mà bạn hay công ty của
bạn đã hoặc có thể có được.
Lê Đình Duy - ĐH KHTN Tp. HCM
Email: ledduy@ieee.org
Lê Đình Duy - ĐH KHTN Tp. HCM
Email: ledduy@ieee.org
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét